فرمول یک ایران – با توجه به مشکلات عدیده هوندا با موتور خود و نتایج نه چندان قابل قبول تیم مکلارن-هوندا در فصل 2017 فرمول یک، به این فکر افتادیم که برای شما، 10 مورد از موتورهای ناکام و عقیم در تاریخ فرمول یک را برشماریم و معرفی کنیم.

شاید بعد از آزمون های خرابی در انتهای فصل از موتور فرمول یک شش سیلندر توربو هوندا به این نتیجه برسیم که تمام مشکل بی پایان، موتور بوده است! نگاهی جامع و کامل به تاریخ فرمول یک، ما را به این جایی می رساند که با دیدی بسیار نافذ ولی کامل به جست و جوی رمز و راز 10 موتور ناکام در این عرصه بپردازیم.

BRM P75

BRM P75

10- P75 BRM تیم مسابقات بریتانیا – 16 سیلندر Hشکل 3 لیتری

(4 گرندپری-9 امتیاز-1پیروزی)

تنها پیروزی به لطف جیم کلارک(Jim Clarck) و تیم لوتوس(Lotus) در ایالات متحده آمریکا بدست آمد و توانست تیم را از سقوطی آزاد در جدول سازنگان نجات دهد. هیچ کس نمی دانست که مهندسان تیم مسابقات بریتانیا چکار کرده بودند که تیم با موتور P75 در مسابقات سال 1966 شرکت کرد. بلوک موتور سفید رنگ فیلی شکل با 8 سیلندر 180 درجه ای به همراه دو میل لنگ نمی توانست نتیجه ای چندان معقول شبیه به موتور 16 سیلندر H شکل داشته باشد، حتی با قدرتی باورنکردنی که داشت مثل یک پوست بادام زمینی شکننده و ضعیف بود. تنها جیم کلارک توانست در یک گرندپری آن هم در پیست واتکینگز گلن(Watkins Glen) نیویورک آمریکا پیروزی بدست آورد.

Hart 415T

Hart 415T

9- 415T Hart هارت – 4 سیلندر خطی 1.5 لیتری توربو

(63 گرندپری-28 امتیاز-3 جایگاه)

در اوایل دهه 80 میلادی، استفاده از تکنولوژی توربو شارژر جسارت بسیاری از طرف سازندگان موتور مثل رنو، فراری و بی ام دابلیو می طلبید ولی برایان هارت(Brian Hart) تنها سازنده ای بود که این ریسک را پذیرفت. همکاری با تولمن(Toleman) در فرمول 2، به این بریتانیایی این امکان را داد تا وارد عرصه فرمول 1 در سال 1981 شود. او طراحی موتور کم قدرت و فاجعه بار 415T با لگ های فراوان توربو را برعهده گرفت. اولین فصل شروع، نا امید کننده و افتضاح بود ولی با توجه به زمان و حرکت رو به جلو و پیشرفت کمی که داشت توانست قدمی بزرگ و تاریخی بردارد و رتبه دوم گرندپری موناکو در سال 1984 به وسیله آیرتون سنا را کسب کند.

Alfa Romeo 415T

Alfa Romeo 415T

8- 415T Alfa Romeo آلفا رومئو  – 4 سیلندر خطی 1.5 لیتری توربو

( 0 گرندپری- 0 امتیاز- 0 جایگاه)

یکی دیگر از موتورهای فاجعه آمیز چهار سیلندر توسط شرکت آلفا رومئو وقتی به عنوان تامین کننده موتور به رقابت های فرمول 1 در سال 1987 برگشت، برای تیم لیژیر (Ligier) که یک تیم فرانسوی شرکت کننده در آن رقابت ها بود، ساخته شد. ولی چند هفته مانده به شروع رقابت ها، رنه آرنوکس (René Arnoux) راننده تیم لیژیر انتقاداتی آتشین را در رسانه ها نسبت به قدرت و عملکرد موتور چهار سیلندری که توسط جیانی تونتی (Gianni Tonti) طراحی شده بود، ابراز کرد. بعد از این اتفاق سران ارشد لیژیر قرارداد را فسخ کردند و لیژیر شتابان به سراغ شرکت مگاترون (Megatron) یکی از زیر مجموعه های شرکت بی ام دبیلیو رفت و موتور JS29 را استفاده کرد.

Judd GV

Judd GV

7- Judd GV جاد جی وی – 10 سیلندر V شکل 3.5 لیتری

(20 گرندپری-5 امتیاز- 1 جایگاه)

به عنوان یک تامین کننده موتور شرکت جاد لیاقت موفقیت های بیشتری را در عرصه فرمول 1 داشت. ولی آرایش خطی 90 درجه و آرایش خطی 75-76 درجه موتورهای هشت سیلندر درخشش کمی داشت آن هم با کنترل کامل ایوان کاپلی(Ivan Capelli) در خانه موتورسازی شرکت بریتانیایی لیتون(Leyton House)، و موتور 10 سیلندر GV که آن هم 72 درجه بود و هیچ وقت رنگ موفقیتی که انتظارش را داشت، نگرفت. تنها، تیم ایتالیایی بی ام اس(BMS Scuderia Italia) تصمیم به استفاده از آن گرفت و با کمی تغییر توانست موفقیت هایی نظیر سومی جی جی لهتو(JJ Lehto) در ایمولا و ششمی برای امانوئله پیرو(Emanuele Pirro) در موناکو در سال 1991 را بدست آورد. به جز موارد ذکر شده، هیچ توانایی در پیروزی و یا کسب سکو در هیچ گرندپری دیگری را نداشت تا سال بعد 1992 که تیم برابهام(Brabham) و آندرا مودا(Andrea Moda) از آن استفاده کردند.

Ilmor LH10

Ilmor LH10

6- LH10 Illmor ایلمور – 10 سیلندر V شکل 3.5 لیتری

(32 گرندپری-12 امتیاز-0 جایگاه)

شرکت موتورسازی ایلمور که توسط فرد زبده ای نظیر ماریو ایلین(Mario Illien) تاسیس شده بود، البته او قبلا مشاور شرکت موتورسازی رنو در فرمول 1 بود، و توانست همکاری عالی با شرکت مرسدس برای تهیه موتور در فرمول 1 داشته باشد. ولی وقتی شرکت بریتانیایی تاسیس شده در بریکس ورث(BrixWorth) تنها ماند قبل از اینکه توسط قول آلمانی تصاحب شود، راه بسیار طولانی و سختی را با خانه موتورسازی شرکت لیتون و تیم تایرل(Tyrrell) برای بدست آوردن امتیاز در سال 1991 و 1992 داشت. وقتی این تیم به موتور10 سیلندر V شکل انگلیسی خود رو آورد، برای دو سال متوالی بدترین موتور مسابقات پسیفیک(Pacific reacing) بود تا جایی که حسرت یک مسابقه کامل را می کشید و در زمانگیری نیز مسخره خاص و عام شد.

Zakspeed 1500/4

Zakspeed 1500/4

5- Zakspeed زاک اسپید 1500/4 -4 سیلندر خطی 1.5 لیتری توربو

(51 گرندپری- 2 امتیاز- 0 جایگاه)

آیا اریک زاکووسکی(Eric Zakowski) بسیار خوشبین نبود که تیم فرمول 1 زاک اسپید را راه اندازی کرد؟ شرکت مشهور آلمانی برای تامین موتور و شاسی ماشین زاک اسپید در سال 1985 بسیار نزدیک بود.  این یک قمار بزرگ بود ولی ژرمن ها در مهندسی تبهر بسیاری داشتند و بهترین نمونه آن فورد کاپری نوع 5 بود. ولی رقابت های فرمول 1 جایگاهی متفاوت و چالش برانگیز است. موتور سوپرشارژ چهار سیلندر، دقیقا همان موتوری بود که تیم در آن تخصص داشتند ولی متاسفانه در حوادثی متعدد با دودی سفید رنگ از دور رقابت ها خارج می شد. در همان زمان با ممنوع اعلام شدن توربوشارژر در سال 1989، زاکووسکی تصمیم به ادامه رقابت ها گرفت و با این تصمیم هیچ وقت مصیبت های او تمامی نداشتند.

Yahama OX88-OX89

Yahama OX88-OX89

4-OX88 Yamaha یاماها – 8 سیلندر V شکل 3.5 لیتری

(2 گرندپری-0 امتیاز)

 OX99 Yamaha یاماها – 12 لیتری V شکل 3.5 لیتری

(32 گرندپری- 4امتیاز)

زاک اسپید فکر میکرد در سال 1988 با یاماها می تواند به موفقیت های بهتری دست پیدا کند. مهندسی ژاپنی به این مشهور بود که توانایی بالایی در درک و اجرا دارد ولی موتور OX88 هشت سیلندر V شکل طراحی شده آنها، که کپی موتور شرکت کازورث( Cosworth) بود، با این ایده نبوغ آمیز که 5 سوپاپ برای هر سیلندر، ساخته شده بود. البته فاجعه آنجا رخ داد که فقط دو بار توانست در زمانگیری شرکت کند و در ادامه با بسیاری مشکلات مکانیکی و خارج شدن از دور مسابقه نمایش فاجعه آمیز خود را تکمیل نمود. سال بعد با این امید که بازگشتی عالی خواهند داشت، یاماها برگشتی به موتور پر حجم 12 سیلندر V شکل داشت که اولین بار توسط تیم برابهام و تیم جوردن(Jordan) استفاده شده بود. مارتین براندل(Martin Brundle)، مارک بلاندل(Mark Blundle) و استفانو مودنا(Stefano Modena) توانستند چند امتیاز کسب کنند. در آخر شرکت ژاپنی عهده دار بهبود موتور 10 سیلندر V شکل جاد شد و توانست کمی رقابتی تر ظاهر شود.

Porsche V12 3.5

Porsche V12 3.5

3- Porsche پورشه- 12 سیلندر V شکل 3.5 لیتری

(4 گرندپری- 0 امتیاز- 0 جایگاه)

یک دورویی بسیار عالی در کنار موتور 12 سیلندر V شکل نفرت انگیز پورشه که قرار بود تیم فوت ورک اروز(Footwork Arrows) را در سال 1991 تقویت کند. تیم بریتانیایی و راننده آنها میشل آلبرتو(Michele Alberto) و الکس کفی(Alex Caffi) امید بسیاری داشتند که موتورساز اشتوتگارتی و مشهور آلمانی وارد عرصه فرمول 1 می شود. مشکلات آنها مثل نا امیدیشان بسیار درد ناک بود. سازندگان آلمانی موتور را به وسیله دو موتور مجزا به هم پیوسته شش سیلندر V شکل که مربوط به یک دهه قبل بود، ساختند که بسیار سنگین و دچار تنگی نفس بود. در پیچ پرالتادا(Peraltada) در مکزیک، چهار موتور در تمرین از بین رفتند. این مشکلات بسیار درد آور بود که باعث شد مردان جکی اولیور(Jackie Oliver) مدیر وقت تیم فوت ورک اروز، موتور را به کازورث تغییر دهند تا همه این فصل را به خاطر بیاورند.

Subaru 1235

Subaru 1235

2-Subaru سوبارو 1235- 12 سیلندر خطی 3.5 لیتری

(0 گرندپری-0 امتیاز-0 جایگاه)

در مشارکتی مبهم و بحث برانگیز با کمپانی ایتالیایی، سوبارو ژاپن مثل یک توریست گول خورده به وسط میدان آمد! مجمع الجزایر فرمول 1 از نظر مالی برای ورود به این عرصه در اوایل دهه 90 بسیار لذتبخش بود و ژاپنی ها بسیار علاقه مند بودند که معماری قابل اعتماد موتور خطی را وارد فرمول 1 کنند. سوبارو از کارلو چیتی(Carlo Chiti)، پدر موتور 12 سیلندر خطی آلفا رومئو برای طراحی و تجهیز موتور توسط شرکت خود کارلو چیتی یعنی موتوری مودرنی(Motori Moderni)استفاده کرد. بعد از یک سری تست در موردنی، آنها توانستند با تیم کولونی(Coloni) ایتالیا که برتراند گاچوت(Bertrand Gachot)راننده آنها بود در سال 1990 قرارداد ببندند. از نظر عملکرد و قدرت بسیار ضعیف و مثل یک میز پینگ پونگ دراز بود که حتی نتوانست هیچ وقت موتوری قابل اطمینان باشد و بتواند راننده فرانسوی را بالاتر از مرحله زمانگیری اولیه(Pre-qualifying) ببرد. البته در اواسط فصل، موتور کازورث هشت سیلندر V شکل جای آن را گرفت.

Life F35

Life F35

1- Life F35 لایف – 12 سیلندر W شکل 3.5 لیتری

(0 گرندپری-0 امتیاز- 0 جایگاه)

یک موتور نفرت انگیز بی همتا که توسط فرانکو روکی(Franco Rocchi) مهندسی بی عقل، طراحی شده بود و در بالای لیست قرار می گیرد. مهندس ایتالیایی، که زمانی برای فراری کار می کرد بسیار امیدوارانه و خوشبینانه به ایده موتور 12 سیلندر W شکل فکر می کرد که بتواند توسط ادغام و متراکم سازی یک موتور 8 سیلندر Vشکل با یک موتور 12 سیلندر  Vشکل دیگر به جایی برسد. و به همین خاطر هیچ وقت این ایده از روی کاغذ فراتر نرفت. گری برابهام(Gary Brabham) و برونو جیاکوملی(Bruno Giacomelli) در دنیایی رویایی بسر می بردند که بسیار دور از تصورات مسابقه های زمان خود بود. متاسفانه ماشین بیچاره قرمز رنگ بیشتر مرحله زمانگیری اولیه را در گاراژ بسر می برد. موتور 12 سیلندر W شکل به وسیله موتور جاد که بسیار متداول بود جایگزین شد که از نظر عمر موتور در هر گرند پری صبح جمعه کارش به آخر می رسید.

Pre-qualifying یا زمانگیری اولیه: قبلا در اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90 تعداد تیم های شرکت کننده در بعضی رقابت به تعداد 39 ماشین می رسید که بسیار خطرناک بود همه ماشین ها در یک زمانگیری شرکت کنند و به همین دلیل فیا تصمیم به برگزاری زمانگیری اولیه می نمود که ابتدا ماشین هایی که تازه وارد بودند یا رکورد شش ماهه آنها کمتر از دیگر رقبا بود به صورت تک تک زمانگیری می نمودند و ماشین هایی که جز 30 تیم قرار می گرفتند حق شرکت در مراحل زمانگیری سه گانه را داشتند تا جزو 26 ماشین شرکت کننده در رقابت ها باشند. ماشین هایی که ازین مرحله عبور نمی کردند با علامت (DNPQ) یا جا مانده از زمانگیری مشخص می شدند. این قانون بعد از سال 1992 با شکایت تیم های کوچک و تهدید به کنارگیری از فرمول1 برداشته شد.

4 دیدگاه

  1. F2004

    6

    1

    بنازم موتور هوندا رو قابلیت پول پوزیشن گرفتن از آخر رو داره

  2. cfz

    8

    1

    بنظرم فاجعه آمیترینش همین هوندای خودمونه :))))

  3. mosi

    8

    0

    سلام ادمین جان آیرتون سنا در سال 1984 مسابقه موناکو رو دوم میشه پشت سر مک لارن آلن پراست هرچند بارندگی بود و سنا دوری 3 ثانیه سریعتر از پراست میروند اونم با ماشین تیم تولمن!!!مثل مرسدس در مقابل ساوبر یا مانوردر زمان حال!!آلن پراست به داورها دست تکان میده که ریس رو متوقف کنن،هنور دورهای زیادی مونده سنا به فاصله ی 5.3 ثانیه ای پراست که میرسه دوتا مارشال میان توی پیست دست یکیشون پرچم قرمز یکی دیگه پرچم شطرنجی!!مستند سنا

    • بهادر رحمت

      4

      0

      ممنون از نکته بینی شما! تلقی بر این بود که پیروزی تاریخی تیم در دوم شدن توسط آیرتون سنا بدست آمد ولی متن جوری بازتاب پیروزی آیرتون سنا در 1984 در موناکو بود که از تذکر شما سپاسگذارم!
      تصحیح شد!