فرمول یک ایران – در قسمت اول این مقاله، به بیان تعریف سیستم تله متری و تاریخچه آن و همچنین معرفی سیستم مورد استفاده در فرمول یک پرداختیم. در این قسمت می خواهیم به تعریف پارامتر های موجود در سیستم و برگه تله متری بپردازیم و در ویدئو انتهای مقاله نیز برگه تله متری ای را با تحلیل و بررسی می کنیم.

تله متری؛ انقلاب صنعت الکترونیک در فرمول یک – قسمت اول

ابتدا به ساکن باید ببینیم که چه متغیر هایی در سیستم تله متری نمایش داده می شوند و معنی و مفهوم هر کدام از آن ها چه می باشد. در قسمت اول این مقاله ذکر شد که هر خودروی فرمول یک بیش از 300 سنسور در مکان های مختلف خود دارد. بنابراین با وجود این تعداد بسیار بالای سنسورها، پارامتر های بسیار زیادی برای اندازه گیری وجود دارد.

تصویر زیر سیستم تله متری نمایش درآمده روی یک ال سی دی را نشان می دهد که یکی از مهندسین تیم ویلیامز در حال مشاهده آن می باشد. همان طور که می بینید این مجموعه از چند بخش تشکیل شده است. در سمت چپ تصویر تعداد بسیار زیادی داده به صورت ستونی در زیر هم قرار گرفته اند. این مقادیر در هر لحظه توسط نمودار هایی در بخش وسط به صورت خطوطی نمایش داده می شوند و فرد قادر است مقادیر هر لحظه را با قرار دادن نشان گر موس روی شکل موج مربوط به آن داده مشاهده کند.

سیستم تله متری فرمول یک (سیستم اطلس)

سیستم تله متری فرمول یک (سیستم اطلس)

همان طور که گفته شد در نمودار بخش میانی، داده های سمت چپی به صورت نموداری در واحد زمان یا طول پیست بر حسب متر نمایش داده می شود. باکس پایین سمت چپ تمام داده هایی که می تواند بر روی فرمان خودرو توسط راننده تنظیم شود را نمایش می دهد و باکس سمت راست نیز مربوط به داده های مصرف سوخت خودرو (میزان باقی مانده، مصرف شده و …) می باشد.

اگر به تصویر زیر دقت کنید متوجه می شوید که قبل از تمام پارامتر های قابل اندازه گیری، پیشوندی وجود دارد. این پیشوند مربوط به نوع واحد اندازه گیری شده می باشد. به عنوان مثال در پارامتر ‘vCar’ حرف v نشان دهنده سرعت، مخفف کلمه Velocity می باشد و یا در پارامتر ‘pBrake’ حرف p نمایانگر فشار و کل این عبارت به معنای فشار اعمالی روی ترمز ها می باشد. پیشوند هایی که ممکن است در سیستم تله متری به کار روند به شرح زیر می باشند:

  • v (مخفف Velocity به معنای سرعت): جابجایی نسبت به زمان
  • N (مخفف Number به معنای عدد): متغیر های کمی و عددی
  • r (مخفف Percentage به معنای درصد): نسبت به یک واحد کل
  • a (مخفف angle به معنای زاویه): جابجایی هندسی نیست به یک راس
  • p (مخفف Pressure به معنای فشار): مقدار نیروی اعمالی به یک نقطه مرجع
  • M (مخفف Magnitude به معنای بزرگی یا اندازه): مورد استفاده برای کمیت های اسکالر یا عددی
  • B (مخفف کلمه Bit): به معنای بیت در سیستم باینری یا دودویی که مقدار آن یا صفر یا یک می باشد. در اینجا بیشتر 0 را به معنی خاموش بودن یا غیرفعال بودن و 1 را به معنای روشن بودن یا فعال بودن در نظر می گیرند.
  • T: مخفف Time به معنای زمان
برخی از پارامتر های سیستم تله متری از نمای نزدیک

برخی از پارامتر های سیستم تله متری از نمای نزدیک

حال با بیان پیشوند های پارامتر ها در سیستم تله متری، با توجه به تصویر بالا به توضیح برخی از مهم ترین و پرکاربرد ترین پارامتر‌ ها می پردازیم:

  • vCar: سرعت خودرو بر حسب کیلومتر بر ساعت. در هر چرخ از خودروی فرمول یک سنسوری وجود دارد که سرعت آن را اندازه گیری می کند. البته نکته قابل توجه اینجاست که سرعت هر چرخ بنا به شرایطی از قبیل میزان چرخش، نوع پیچ، محل قرار گیری چرخ در هنگام پیچش خودرو، قفل کردن یک چرخ در هنگام ترمزگیری و …. می تواند متفاوت باشد. لذا با توجه به تصویر، پارامتر  vWheelFL (مخفف speed of the front left wheel به معنای سرعت چرخ جلو سمت چپ) مقدار 154.3 کیلومتر در ساعت و پارامتر vWheel FR (برای چرخ جلو سمت راست) مقدار 155.9 کیلومتر در ساعت را نشان می دهد. سرعت چرخ های عقب نیز اندازه گیری شده و در نهایت برنامه سرعت واقعی خودرو را محاسبه می کند که در اینجا 153.3 می باشد.
  • aUndersteer: مقدار کم فرمانی بر حسب درجه، در اینجا کم فرمانی وجود ندارد لذا مقدار 0 درجه را نشان می دهد.
  • xSteerRack: میزان فرمان دهی خودرو بر اساس موقعیت نسبی رَک فرمان (رک میله ایست که حرکات چرخشی فرمان را به حرکات خطی تبدیل می کند.) که در این جا عدد 0.68- میلی متر را نشان می دهد. این مورد را همچنین با نام زاویه فرمان و بر اساس زاویه نیز بیان می کنند. در زاویه صفر فرمان به صورت مستقیم و صاف قرار دارد و در این حالت رک نیز در مرکز محور فرمان قرار می گیرد.
  •  rThrottlePedal: میزان شتاب گیری یا همان میزان گاز دادن راننده که به صورت درصد فشار اعمالی بر پدال گاز بیان می شود. 0 یعنی پای راننده روی پدال قرار ندارد و 100 نیز به معنای تخته گاز می باشد. در اینجا 52.4 می باشد که یعنی راننده پای خود را حدودا تا نصف روی پدال قرار داده است.
  • NGear: عدد دنده از یک تا هشت. اینجا خودرو در دنده چهارم می باشد.
  • pTyrePressureSensorFL/FR/RL/RR: فشار چرخ های جلوچپ، جلو راست، عقب چپ، عقب راست که بر حسب واحد psi یا پوند بر اینچ مربع اندازه گیری می شود.
  • Puncture: پنچری که در سیستم صفر و یک (در اصطلاح باینری یا دودویی) بیان می شود. صفر به معنای عدم پنچری و 1 برعکس آن می باشد.
  • WStateWingEnabled: وضعیت فعال بودن یا نبودن DRS که این مورد نیز به صورت سیستم صفر و یک نشان داده می شود. صفر: غیر فعال بودن، 1: فعال بودن
  • NRearWing StateDriverButton: وضعیت فعال سازی DRS توسط راننده که این مورد هم مانند بالا به صورت باینری مشخص می شود.
  • MODE: مود موتور انتخابی توسط راننده که از روی فرمان خودرو قابل تنظیم می باشد.
  • TRQ: تنظیمات گشتاور اعمالی توسط راننده از روی فرمان
  • tCurrentDeltaLastLap: فاصله زمانی بین دو دور متفاوت (دلتا) که بر حسب ثانیه بیان می شود.
  • mFuel Remaining: میزان سوخت باقی مانده بر حسب کیلوگرم
  • mDiffDemand: گشتاور اعمالی به دیفرانسیل خودرو بر حسب Nm (نیوتون متر)
  • TDiff: پارامتری که زمان ثبت شده در یک دور راننده را بر حسب طول پیست با دور زمانی دیگری که به برنامه داده می شود، مقایسه می کند. این مورد تجزیه و تحلیل زمان ثبت شده در پیست و مقایسه آن با هر دور زمانی دیگر را بسیار ساده و آسان می کند.

از دیگر پارامتر هایی که مهندسان می توانند از طریق سنسورها و سیستم تله متری مشاهده کنند عبارتند از:

نیروهای گریز از مرکز، مقدار داون فورس یا نیروی رو به پایین، وضعیت قرارگیری کلاچ، فشار سیستم هیدرولیک، فشار روغن، میزان دمای موتور، عملکرد سیستم انتقال قدرت و خنک سازی و عملکرد اگزوز، عملکرد سیستم بازیابی انرژی (ERS) و بسیاری از موارد دیگر.

پس از تعریف پارامتر ها، به سراغ تعریف نمودار ها می رویم تا ببینیم هر کدام از آن ها چه پارامتری را نمایش می دهند. قبل از بیان این مهم نکته قابل ذکر این است که تمام داده ها و پارامتر های تعریف شده در نمودار به نمایش در نمی آیند و مهندسان با توجه به خواسته های خودشان و یا راننده انتخاب می کنند که کدام پارامتر در قسمت میانی به صورت نموداری نیز نمایش داده شود. در تصویر زیر برگه تله متری مربوط به پیست آلبرت پارک استرالیا را مشاهده می کنید که از 6 نمودار تشکل شده است:

قسمت شکل موج های برگه تله متری پیست آلبرت پارک استرالیا

قسمت شکل موج های برگه تله متری پیست آلبرت پارک استرالیا

  • خط 1 یا نمودار قرمز: RPM یا دور موتور بر حسب دور در دقیقه
  • خط 2 یا نمودار آبی: سرعت خودرو بر حسب kph یا کیلومتر بر ساعت
  • خط 3 یا نمودار سبز: شتاب جانبی
  • خط 4 یا نمودار صورتی: تعویض دنده
  • خط 5 یا نمودار نارنجی: موقعیت پدال گاز بر حسب درصد
  • خط 6 یا نمودار قهوه ای: فشار سیستم ترمز

در ویدئوی زیر به صورت کامل تر به توضیح پارامتر ها، نمودار ها و سایر قسمت های برگه تله متری فرمول یک می پردازیم:

 

 

  دانلود فایل ویدیویی

12 دیدگاه

  1. |ZXE-LECLERC16|

    2

    0

    ممنون سید حامد جان
    نمیدونید چقدر منتظرش بودم
    دستتون درد نکنه و خسته نباشید 🙂
    (فیلم رو که دیدم احتمالاً یه کامنت دیگه بگذارم 🙂 )

    • |ZXE-LECLERC16|

      3

      0

      واقعاً کلی اطلاعات در مورد تحلیل این برگه های تله متری یاد گرفتم
      ممنون سید حامد جان
      حالا آدم بیشتر به پیچیدگی فرمول یک پی می بره
      فرمول یک بیشتر از اینکه شبیه به یک مسابقه اتومبیل رانی باشه شبیه به یک علم هست
      واقعاً عالی توضیح دادید و دستتون درد نکنه
      #خسته-نباشید 🙂

    • |ZXE-LECLERC16|

      2

      0

      راستی،معذرت می خوام که هی داشتم می پرسیدم کی آماده می شه،اگه میدونستم مقاله این قدر پر محتوا و طولانیه این قدر سؤال نمی پرسیدم
      ممنون 🙂

  2. 1

    2

    0

    خداقوت سید حامد جان
    مغزم ترکید…
    میدونستم فرمول یک پیچیده است ولی فکر نمیکردم دیگه در این حد!
    یه سؤال داشتم:
    با توجه به اینا،ما اگه مثلا مودهای موتوری یا مپینگ یا… راننده رو از روی آنبورد یا رادیوها یا هر جای دیگه داشته باشیم میتونیم عملکرد اون مود رو بفهمیم،مثلا مود هفت همیلتون توی روسیه که در ظاهر برای کمک به بوتاس بود و در واقع باهاش فستست لپ زد!درسته؟

    • Amin

      1

      0

      اگه اشتباه نکنم بالاترین مود مرسدس امسال مود پنج بود
      همون جا ک تو برزیل موقع سیفتی کار اول ب لوییز گفتن مود پنج رو هم داریم
      البته اگه منظورت روسیه ۲۰۱۸ نبوده باشه

    • سید حامد محمدی

      2

      0

      ارادت خواهش می کنم⁦♥️⁩
      مود موتوری و پاوریونیت بسته به هر تیم و سازنده ای متفاوته، ممکنه به ازای هر پیست هم مهندس های هر تیمی تغییرات متفاوتی رو اعمال کنن و اون مودی که توی مسابقه قبلی یه کار خاصی رو انجام می داد توی این مسابقه این کارو انجام نده، نمیشه واسه همه یه نسخه پیچید و گفت که اگر اینارو بدونیم میتونیم همه تیم ها رو رمزگشایی کنیم. به بیان دیگه صرفا با این برگه نمیشه نوع کارکرد مود رو تشخیص داد

  3. Amin

    1

    0

    ممنون واقعا اطلاعات بسیار خوبی بود
    همین موضوعات هستش ک این سایت رو متمایز کرده ؛خسته نباشید و پایدار باشین
    فقط ی نکته واسم سواله این تله متری آخر ک گذاشتین و مربوط ب پیست استرالیاس برا چند سال پیشه ؟؟؟چون تعداد دنده ها هنوز ۷ تاس!
    از لحاظ تاپ اسپید هم اگه این تله متری با دی ار اس بسته بوده باشه واقعا زیاده چون لوییز پارسال کیو سه تو استرالیا با دی ار اس باز تاپ اسپیدش ب ۳۲۵ رسید

    • سید حامد محمدی

      3

      0

      ارادت خواهش می کنم⁦♥️⁩
      اره اون عکس واسه قبل از 2014 هستش اما بیشتر اون رو به خاطر جنبه آموزشیش گذاشتم که یک سری از نمودار هارو توضیح بدم. ممکنه اصلا واسه شبیه ساز بوده باشه. عکس های جدیدتر هم دارم. تله متری های یک سری از تعیین خط های 2019 که فقط قسمت نمودارش هست. بعضی هاشون رو تو قسمت بعدی حتما قرار میدم.

      • Amin

        1

        0

        آهان ک اینطور
        بله ممنون میشیم ک تله متری های جدیدتر رو بذارین و بهتر میشه اگه تله متری مربوط ب پیستهایی باشه ک شناسایی نقاط ترمز گیریش برا افراد عادی مثل ما راحت تر باشه
        مثلا تشخیص میزان سرعت و دنده ها و میزان فشار ب ترمز تو پیچ های مونزا خیلی راحت تره تا مثلا پیستی مثل مارینا بی

دیدگاه خود را بیان کنید