فرمول یک ایران : یکی از الفبای مهم و اصلی رانندگی در پیست های اتومبیلرانی، روش صحیح پیچیدن است که به عنوان ریسینگ لاین شناخته می شود. همان طور که از نام این روش مشخص است، ریسینگ لاین یک خط فرضی درون ذهن راننده است که بر روی مسیر پیست رسم می شود و راننده تلاش می کند تا اتومبیل از روی آن خط حرکت کند.

قبلا مقاله ای درباره ی ریسینگ لاین در سایت منتشر شده که برای آشنایی با تعاریف و نکات کلی آن را مطالعه نمایید:

با مسیر مسابقه ای (Racing Line ) بیشتر آشنا شوید

جدا توصیه می کنم پیش خواندن این قسمت از مقالات آموزش اتومبیلرانی، مقاله فوق را بخوانید. چرا قصد دارم در این مقاله روشی کاملا متفاوت برای بیان ریسینگ لاین را به کار ببرم.

خوب شروع می کنم :

الف شعاع پیچ :

هر پیچ بر روی چند دایره رسم می شود. همان طور که در شکل زیر مشاهده می کنید دایره های داخلی و خارجی در پیچ های مختلف رسم شده که بسته به اندازه ی شعاع این دایره ها، میزان باز یا بسته بودن پیچ متفاوت است. گاهی نیز شعاع پیچ در طول مسیر پیچ تغییر می کند.

ب – پارامتر سرعت و تبدیل واحد های آن :

سرعت یعنی طی کردن مسافت در واحد زمان. وقتی می گویید ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت، یعنی در مدت زمان یک ساعت مسافت ۱۰۰ کیلومتر را طی می کنید. اما می توان سرعت را به روش های دیگری نیز بیان کرد، مثلا بر اساس متر بر ثانیه…

مثلا وقتی می گوییم ۲۰ متر بر ثانیه، یعنی در هر ثانیه ۲۰ متر مسافت را طی می کنید. با تبدیل واحد (تبدیل متر به کیلومتر و تبدیل ثانیه به ساعت) متوجه می شویم ۲۰ متر بر ثانیه یعنی تقریبا ۷۰ کیلومتر بر ساعت. این تبدیل ها از طریق رابطه زیر انجام می شود:

تبدیل کیلومتر بر ساعت به متر بر ثانیه

 

تبدیل متر بر ثانیه به کیلومتر بر ساعت

 

خوب… حالا بریم سر اصل مطلب… هدف از رعایت ریسینگ لاین در پیچ ها، دست یابی به سرعت بالاتر در مسیر مستقیم بعد از پیچ ها است. به عنوان مثال اگر شما هنگام پیچیدن ریسینگ لاین بهتری نسبت به رقیبتان داشته باشید، ممکن است هنگام خارج شدن از پیچ، سرعت شما ۵ کیلومتر بر ساعت بالاتر از رقیبتان باشد. ۵ کیلومتر بر ساعت یعنی چی؟؟؟ یعنی ۱٫۳ متر بر ثانیه… یعنی وقتی شما ۵ کیلومتر بر ساعت سریع تر از رقیبتان باشید، در هر ثانیه ۱٫۳ متر به او نزدیک تر می شوید و یا اگر رقیبتان پشت سر شما است و می خواهد سبقت بگیرد، شما در هر ثانیه ۱٫۳ متر از او دور خواهید شد.

حالا اگر بعد از پیچ یک مسیر مستقیم طولانی وجود داشته باشد، تاثیر این اختلاف سرعت افزایش می یابد و اگر شما در تمام پیچ های پیست چند کیلومتر بر ساعت سریع تر باشید، تاثیر آن چشمگیر خواهد بود… در فرمول یک گاهی اوقات اختلاف سرعت راننده برنده با راننده بازنده در هنگام خروج از پیچ ها فقط در حد یک کیومتر بر ساعت است.

 

خوب پس حالا که با اهمیت ریسینگ لاین و دلیل استفاده از آن آشنا شدید (داشتن سرعت بیشتر در هنگام خروج از پیچ)…بریم ببینیم که برای دست یابی به این اختلاف سرعت چه باید کرد؟ چطور بپیچیم؟ چطور ریسنگ لاین بهتری داشته باشیم؟

نکته اول: از کجا بپیچیم؟؟؟

این که چقدر زود یا دیر بپیچیم مهم است…

اگر خیلی زود بپیچیم (مسیر قرمز در تصویر زیر)، یک ایپکس زود هنگام (early apex) خواهیم زد و در این صورت سرعت اتومبیل و نیروی گریز از مرکز منجر به خروج اتومبیل از مسیر خواهد شد. برای جلوگیری از خروج از مسیر باید ترمز گرفت که این ترمزگیری نیز منجر به از دست دادن زمان و عقب افتادن در مسابقه خواهد شد.

اگر نه زود و نه دیر بپیچیم (مسیر زرد در تصویر زیر)، یک ایپکس هندسی (geometric apex) خواهیم زد و در این صورت اگرچه نیازی به ترمزگیری برای نگه داشتن اتومبیل در داخل مسیر نیست ولی باید در تمام طول مسیر سرعت یکسانی داشته باشیم و در صورت افزایش سرعت اتومبیل باز هم از مسیر خارج خواهد شد.

اگر دیر بپیچیم (مسیر سبز در تصویر زیر)، با استفاده از ایپکس دیرهنگام (late apex) مزایای بسیاری به دست خواهیم آورد. مثلا با دیر پیچیدن میتوان در مسیر مستقیم قبل از پیچ دیرتر ترمز گرفت و این یعنی قبل از پیچ مسافت بیشتری را تخته گاز طی خواهید کرد. به علاوه امکان شتاپ گیری از وسط پیچ به وجود خواهد آمد و این یعنی افزایش سرعت در هنگام خروج از پیچ و همچنین مسیر مستقیم بعد از پیچ

بنابراین بهترین حالت استفاده از ایپکس دیرهنگام است. اما چه نکاتی برای طی کردن یک پیچ با ایپکس دیرهنگام باید رعایت شود؟؟؟

آقای Ross Bentley مربی برجسته اتومبیلرانی ترجیح می دهد توصیف ریسینگ لاین یک پیچ را با تقسیم پیچ به سه فاز زیر انجام دهد:

  • فاز ورودی پیچ
  • فاز میانی پیچ
  • فاز خروجی پیچ

 

فاز های یک پیچ

البته چون برای درک این که نحوه صحیح عبور از هر فاز پیچ مستلزم این است که بدانیم در فاز بعدی چه هدفی مد نظر ماست، این فاز ها به صورت برعکس مورد بررسی قرار می گیرند. یعنی ابتدا فاز خروجی و اهداف مد نظر برای این فاز مورد بررسی قرار می گیرد و سپس به بررسی فاز میانی و در نهایت به بررسی فاز ورودی پرداخته می شود.

پیش از مطالعه ادامه توضیحات، توصیه می کنم حتما وقتی را به مطالعه قسمت های قبلی مقالات آموزش اتومبیلرانی اختصاص دهید چرا که در این توضیحات از بیان مجدد تکنیک های رانندگی حرفه ای خودداری کردم.

فاز خروجی (Exit Phase)

حد فاصل بین نقطه ایپکس تا منطقه خروجی کامل از  پیچ را فاز خروجی گویند. مهم ترین بحث این فاز به شتاب گیری اختصاص دارد. شما از نقطه ایپکس تا نقطه خروج کامل از پیچ فرآیند شتاب گیری و کاهش زاویه فرمان را انجام می دهید. ذکر این نکته ضروری است که شتاب گیری در حین فرمان دادن به اتومبیل منجر به ایجاد زاویه ای به نام زاویه لغزش (slip angle) خواهد شد که بحث آن مفصل بوده و بیان آن در این مقاله امکان پذیر نیست. در کل هرچقدر فرمان شما صاف تر باشد، شتابگیری اتومبیل راحت و خطر بروز بیش فرمانی کمتر خواهد شد.

شتاب گیری در طول این فاز به این صورت انجام می شود که شما از نقطه ایپکس فشار روی پدال گاز را آغاز می کنید و به شکلی این فشار را ذره ذره افزایش می دهید که در هنگام رسیدن به نقطه خروج، میزان فشار بر روی پدال گاز ۱۰۰ درصد باشد.

فاز میانی پیچ (Mid-corner Phase)

چرخاندن اتومبیلی به سمت نقطه ایپکس آن هم با آن سرعت بالا و با توجه به این که شما در ورودی دیرتر پیچیده اید، کار ساده ای نیست. حرکت نرم روی فرمان در کنار فشار گرانش وارد شده بسیار سخت است.

در فاز میانی تمرکز رو پیچیدن است اما کار های دیگری برای انجام دادن نیز وجود دارد. گفته شد که در فاز خروجی باید از نقطه ایپکس شروه به شتاب گیری کنیم. اما اگر در نقطه ی ایپکس به طور ناگهانی فشار بر روی پدال گاز را آغاز کنیم، انتقال ناگهانی وزن اتومبیل به محور عقب منجر به کم فرمانی اتومبیل خواهد شد و از طرفی چون هنوز فرمان اتومبیل صاف نیست، احتمال بروز بیش فرمانی بسیار زیاد است.

بنابراین یکی از کارهای مهمی که راننده در فاز میانی ریسینگ لاین باید انجام دهد این است که یک فشار خیلی خفیف و نرم روی پدال گاز داشته باشد و در واقع با این کار به آرامی وزن را به سمت محور عقب اتومبیل منتقل کند که به این کار بالانس گاز می گویند.

فاز ورودی (Entry Phase)

در فاز ورودی نقطه شروع پیچیدن تعریف می شود که تاپیر بسیاری در تعیین سرنوشت ایپکس دارد (گفتیم که تنها ایپکس دیرهنگام امکان شتابگیری حین پیچیدن را به ما می دهد) و بر مبنای آن نقطه ی شروع ترمز گیری نیز تعیین می شود. از جمله کارهای مهمی که راننده باید در این فاز از ریسینگ لاین پیچ خود انجام دهد می توان به ترمزگیری آستانه ای، دنده معکوس، تعیین نقطه شروع پیچیدن و ترمزگیری دنباله ای اشاره کرد.

تصویر زیر به خوبی بیانگر نحوه ی تلفیق و ترکیب تکنیک های ترمزگیری، پیچیدن و شتابگیری در طی مراحل مختلف عبور از یک پیچ است.

خوب … حالا درباره ی انواع پیچ ها در پیست های مسابقه ای و بیان خلاصه ای درباره ریسینگ لاین این پیچ ها می پردازیم:

پیچ های شعاع کاهشی و افزایشی که در توضیحات فوق مورد بررسی قرار گرفته شدند. انواع پیچ های سنجاقی نیز ریسینگ لاینی مشابه پیچ سنجاقی مورد بررسی قرار گرفته دارند که در این جا به ارائه تصویر برخی از آن ها کفایت می کنیم

 

دومین تصویر که پیچ قبل از مستقیمی بسیار بلند پیست ابوظبی است، یادآور این نکته است که چقدر ایپکس دیرهنگام برای دستیابی به اختلاف سرعت در مسیر مستقیم اهمیت دارد.

در آخرین تصویر (تصویر آخرین پیچ پیست مجارستان) چند ریسینگ لاین مختلف رسم شده است. نکته ای که در چنین پیچ هایی با شعاع بسیار زیاد باید مورد توجه قرار بگیرد این است که گاهی لازم است چنین پیچ هایی با دو اپکس (ایپکس دوبل – مسیر آبی رنگ) طی شود.

پیچ های سریع

پیچ های سریع پیچ هایی هستند که زاویه آن ها معمولا کمتر از۵۰ درجه بوده و یا دارای شعاع گردش زیادی هستند بدین شکل که گاهی راننده می تواند پیچ را بدون نیاز به ترمز گیری و به صورت تخته گاز طی کند. اما گاهی نیز این پیچ ها به ترمزگیری نیز نیاز دارند.

 

پیچ های یک گوشه ای

پیچ هایی مانند آن چه در تصاویر زیر نمایش داده شده اند، بعضا زاویه ۹۰ درجه دارند و گاهی زاویه آن ها کمتر از ۹۰ درجه است که یکی از بهترین پیچ ها برای آموزش تکنیک های ترمز گیری هستند.

پیچ های دو گوشه ای

دو پیچ هم جهت پیاپی که می توانند هر دوی آن ها ۹۰ درجه یا با زوایای متفاوت باشند. در این گونه از پیچ ها راننده می تواند آن را مانند یک کمان طی کند و از هر دو پیچ پیچ با ریسینگ لاینی با ایپکس هندسی عبور کند و یا این که با این دو پیچ مانند یک پیچ سنجاقی برخورد کند.

مسیر زرد ریسینگ لاین با ایپکس هندسی – مسیر آبی ریسینگ لاینی مانند پیچ های سنجاقی

انواع شیکین ها:

شیکین به دو پیچ پیاپی که در خلاف جهت یکدیگر قرار دارند گفته می شود. همان طور که در ویدیو گفته شد، در چنین پیچ هایی اولویت ایپکس هندسی با پیچ دوم است (پیچی است که قبل از مسیر مستقیم قرار دارد). بنابراین تمام تلاش راننده در پیچ اول، دست یابی به موقعیت صحیح برای ریسینگ لاین پیچ دوم است.

تنوع پیچ ها در پیست های اتومبیلرانی بسیار زیاد است و امکان بررسی همه آن ها وجود ندارد. به طور کلی وضعیت آب و هوایی، استایل رانندگی، ویژگی های فنی (میزان قدرت، وضعیت دیفرانسیل و پارامتر های دیگر) و همچنین تنظیمات (ستاپ) اتومبیل، وضعیت لاستیک ها، میزان گریپ (چسبندگی) آسفالت، پستی و بلندی های مسیر، شیب عرضی مسیر و بسیاری از پارامتر های دیگر بر روی ریسینگ لاین یک پیچ تاثیر گذارند.

در مقاله ی بعدی از سلسله مقالات آموزش اتومبیلرانی مسیرهای دفاعی (ممانعت از سبقت رقیب) را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

مجددا به سرفصل های این آموزش ها اشاره میکنم :

موفق و سربلند باشید ….

این نوشته را به اشتراک بگذارید:

3 دیدگاه

  1. کورش

    0

    0

    فوق العاده بود، یه مقاله در حد یه سایت معتبر . شاید هیچ وقت عملا نتونم استفادش کنم ولی دونستنش هم برام عالیه. بازم متشکر

دیدگاه خود را بیان کنید