فرمول یک ایران – همانطور که همه می دانیم پیچ و پیچیدن یکی و شاید مهمترین عامل در ثبت دور های سریع و برد مسابقه دارد.

ما سعی داریم اینجا به صورت بسیار خلاصه و با زبان ساده عوامل موثر در پیچیدن و اشتباهات حین پیچیدن را برای شما توضیح دهیم.

مهمترین عامل در هنگام پیچیدن چسبندگی است. در دنیای فرمولا و بخصوص فرمول یک دو نوع چسبندگی وجود دارد:

1) چسبندگی آیرودینامیک که با تنظیمات آیرودینامیکی قابل دستیابی است.

برای ایجاد نیرو به پایین (Downforce) سه قسمت اصلی بال جلو 30% بال عقب 30% و دیفیوزر 40% نیروی رو به پایین را بوجود می آورند.

این چسبندگی در پیچ های سرعت بالا بدلیل رسیدن هوای کافی به بدنه و ایجاد نیروی رو به پایین از اهمیت بالایی برخوردار است.در پیچ های سریع چسبندگی لاستیک اهمیت کمتر دارد.

داون فورس

2) چسبندگی مکانیکی (یا همان چسبندگی لاستیک ها) این چسبندگی با تماس مناسب لاستیک و سطح بوجود می آید. این نوع از چسبندگی بیشتر در پیچ های سرعت پایین بدلیل نبود هوای کافی برای بوجود آمدن نیروی رو به پایین مورد توجه است.

نوع پیست ، سطح اسفالت ، نوع و سرعت پیج ها عوامل اصلی در انتخاب ترکیب لاستیک هستند.

لاستیک

یکی از موضوعاتی که در هنگام پیچیدن همیشه مد نظر مهندسین بوده زاویه لغزش لاستیک (Slip Angle) است.

این زاویه از تفاوت سطح لاستیک در نقطه تماس با جاده و مسیر حرکت خودرو است. به عبارت ساده تر تفاوت بین مسیر حرکت خودرو و مسیری که باید طی کند.

این زاویه فقط در نقطه تماس با زمین بر سطح لاستیک بوده و در طول حرکت مدام روی سطح لاستیک تغییر کرده که باعث پیچیدن خودرو می شود.

 زاویه لغزش لاستیک (Slip Angle)

زاویه لغزش لاستیک (Slip Angle)

ترکیب و نرمی لاستیک عامل اصلی در کم یا زیاد شدن این زاویه و بدنبال آن کاهش و افزایش مانور پذیری خودرو می شود.

لاستیک نرم و سخت

از آنجا که نیروی وارده بر هر چرخ برابر نیست زاویه هر چرخ نیز متفاوت است معمولا چرخ های بیرون نسبت به چرخ های داخلی از زاویه لغزش بیشتری را متحمل می شوند این موضوع در مورد چرخ های جلو نسبت به عقب هم صدق می کند.

هر گاه فشار وارده بر لاستیک بیش از توان و زاویه قابل تحمل لاستیک باشد چرخ دچار هرزگردی و ساییدن بر روی زمین می کند.

اگر نسبت زاویه لغزش جلو به عقب بیشتر از 1:1 باشد خودرو دچار کم فرمانی ( Understeer ) و اگر کمتر باشد باعث بیش فرمانی (Oversteer) می شود.

بوجود آمدن این زاویه به عواملی مانند وضعیت سطح آسفالت و لاستیک ، شتاب گیری و ترمز گیری ، اندازه و نوع لاستیک و خمیدگی چرخ ها ( Camber &Toe ) بستگی دارد اما بازیگر اصلی سیستم تعلیق است. این کار با تنظیم بازو ها و رول بارها صورت می گیرد.

اما میزان این زاویه در خودرو ها متفاوت است . در خودرو های معمولی این زاویه بین 6 الی 10 درجه است.در خودرو های رالی بدلیل مسیری که در آن مسابقه از زاویه خیلی پایینی روبرو هستند.اما در خودروهای فرمول یک و موتور سواری تا 40 درجه برای لاستیک قابل دستیابی است.

index

پس از توضیح زاویه لغزش حال می توانیم با یک مثال ساده اختلاف بین ترکیب های مختلف لاستیک های فرمول یک را برای توضیح دهیم.

همانطور که می دانیم در فرمول یک 5 ترکیب مختلف لاستیک خشک وجود دارد که تقریبا هر ترکیب با 1 ترکیب سخت تر از خود حدود 1 ثانیه اختلاف زمانی دارد. این اختلاف از کجا نشات می گیرد؟

اگر به دوران کودکی باز گردیم و یادی از دوران دبستان خود کنیم حتما یاد پاک کن های خود در آن دوران می افتیم.

پاک کن

نوع و ترکیب پاک کن ها دقیقا با نوع و ترکیب لاستیک های فرمول یک شبیه هستند. اگر یک پاک کن نرم (که معمولا به رنگ سفید بودند ) را بر روی کاغذ میکشیدیم پاک کن به راحتی بر روی کاغذ حرکت و به همان سرعت نیز خورده می شد. در نوع های سفت تر درست عکس این اتفاق رخ میداد حرکت کند تر و خوردگی کمتر!

پاک کن

درست همین اتفاق در فرمول یک رخ می دهد. هر چه ترکیب لاستیک نرم تر باشد خوردگی بیشتر است.

این عوامل همگی در پیچیدن صحیح خودرو دخیل هستند اما خطاهای رانندگی در هنگام پیچیدن چه هستند.ه مانطور که در مطلب های قبلی توضیحات کاملی در مورد راس پیچ (Apex) و مسیر مسابقه ای ( Racing line) دادیم حال به بررسی دو خطای رایج در رانندگی می پردازیم:

کم فرمانی (Understeer) و بیش فرمانی (Oversteer) از رایج ترین خطاها به هنگام رانندگی هستند که به اختصار به توضیح آنها می پردازیم.

کم فرمانی (Understeer) : در میانه پیچ نقطه حیاتی راس پیچ (Apex) است. کم فرمانی به زبان ساده یعنی هر گاه خودرو به هر دلیلی توان رسیدن به راس پیچ (Apex) را نداشته باشد یا در ورود به پیچ دچار مشکل شود.

کم فرمانی

کم فرمانی

این مشکل همیشه مربوط به قسمت جلویی خودرو است. رایج ترین دلیل این مشکل خطا راننده هست اما عواملی چون چسبندگی لاستیک ، سیستم تعلیق ، بالانس ترمز ، فرمان ، تنظیمات ایرودینامیکی و سطح مسیر در بروز این خطا دخیل هستند.

یکی از عوامل اصلی اهمیت بال جلو در خودرو های فرمول یک این است و هیچ تیمی با کوچک ترین آسیب به بال جلو اجازه حرکت به راننده خود نمی دهند چون نه تنها باعث از دست دادن زمان بلکه باعث خوردگی شدید لاستیک های جلو می شود.

لاستیک های جلو هم وظیفه فرمان دادن و هم ترمز گیری (بدلیل بزرگ تر بودن ترمز های جلو) را بر عهده داشته و از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند. برای حفظ لاستیک های جلو باید در ورود به پیچ ها دقت خیلی زیادی داشت، پس مراقب لاستیک های جلو در خودروی خود باشیم.

بیش فرمانی(Oversteer) : این خطا درست بعد از راس پیچ (Apex) صورت می گیرد. اگر خودرو نتواند به هر دلیلی از پیچ خارج شود بیش فرمانی اتفاق می افتد.

بیش فرمانی

بیش فرمانی

این مشکل مربوط به قسمت عقب می شود و باز رایج ترین دلیل اشتباه راننده بخصوص به هنگام استفاده از پدال گاز است اما چسبندگی لاستیک ، تنظیمات ایرودینامیک ، سطح و شیب مسیر ، سیستم تعلیق و … عوامل تاثیر گذار در بیش فرمانی هستند.

بدلیل اینکه در قسمت عقب بال عقب و دیفیوزر قرار دارد صدمه دیدن بال عقب فقط در موارد خیلی شدید مورد برسی و تعویض بال عقب می شود. خروج پیچ بدلیل شروع شتاب گیری از اهمیت زیادی برخوردار است و برای سبقت گیری ها بسیار مورد توجه رانندگان است.

یکی از دلایل توسعه سیستم دیفیوزر دمنده نیز خروجی سریع در پیچ ها بود. اهمیت لاستیک های عقب در خروج پیچ مشخص تر است و با پهن تر شدن آن ها در سال بعد شاهد ثبت زمان های بسیار سریعتری خواهیم بود. برای حفظ لاستیک های عقب نیز باید مراقب خروج از پیچ ها بود.

پس بهتر و هوشمندانه تر برانیم و مراقب لاستیک های خود باشیم.


۶ دیدگاه

قابل توجه تمام کاربران سایت فرمول یک ایران : از این پس جهت برخورد با کاربران متخلف جرایمی در نظر گرفته شده است که لازم است کاربران در هنگام ارسال دیدگاه خود نهایت دقت را فرمایند ، در بیان دیدگاه ها از توهین به دیگران و رانندگان و ... خودداری کنید ، در صورت مشاهده بدون در نظر گرفتن هر ملاکی IP فرد متخلف مسدود خواهد شد و دیگر نمیتواند وارد سایت شود .
  1. مهرداد
    0
    0

    مرسی واقعا
    شاید فکر کنیم این موارد فقط واسه پیسته
    اما مراقبت از لاستیک به جاده های شهری ما و رانندگی عادیمونم ربط داره
    اونهم با این هزینه های سنگین
    نکات عالی بود مثل همیشه…

    پاسخ دادن
  2. makan
    0
    0

    با تشکر از مصطفی عبدالخانی عزیز
    واقعا مطلب آموزشی عالی بود، خیلی کامل و با جزئیات.

    پاسخ دادن

Leave a Reply

Your email address will not be published.