فرمول یک ایران : با اولین قسمت از سلسله مقالات آموزش اتومبیلرانی در خدمت شما هستم.

تذکر اول : مقالات آموزش رانندگی به صورت مبحث به مبحث بیان می شوند و تا پایان آموزش یک سرفصل به صورت کامل، مقاله پایان داده نمی شود، به همین علت این مقالات معمولا طولانی هستند.

از طرفی گاهی برای درک کامل یک مطلب لازم است روی جمله به جمله ی آن دقت و تامل شود.

بنابراین تقاضا دارم با توجه به سلسله وار بودن این آموزش ها در سایت فرمول یک ایران، در صورتی که زمان کافی و حوصله ی لازم را ندارید، خواندن مقالات را به زمان دیگری موکول کنید.

تذکر دوم : با توجه به آنچه گفته شد، تلاش شده تا مقالات خلاصه و کوتاه شوند. اما این موضوع باعث بیان نشدن کامل مباحث رانندگی حرفه ای می شود. بنابراین همین جا اعلام می کنم که :

«ما در این مقالات کلیات را بیان می کنیم و دست یابی به جزئیات، نیازمند صرف انرژی و زمان توسط خود شماست»

 

در قسمت اول آموزش اتومبیلرانی، ما به بیان سه موضوع «ارگونومی»، «انتقال وزن» و «چسبندگی» می پردازیم

ارگونومی در رانندگی (Driving ergonomics)

تمام آنچه راننده از محیط اطراف خود دریافت می کند از چند طریق محدود به مغز راننده می رسد.

  • پا ها و پدال ها
  • دست ها و فرمان
  • ستون فقرات و صندلی
  • چشم ها

برای داشتن بهترین بازدهی عملکرد و بیشترین تسلط بر اوضاع و همچنین دیرتر خسته شدن (خصوصا در رانندگی های طولانی)، لازم است تا قسمت های مختلف بدن شما در وضعیت تعریف شده ای تحت عنوان « ارگونومی رانندگی » قرار بگیرند که در ادامه به طور بسیار خلاصه ای آن را بیان میکنیم :

الف) پا های راننده و پدال ها :

پا های شما میزان قدرت انتقالی به چرخ ها و همچنین میزان نیروی ترمز اعمالی را کنترل می کنند. پس پا های خود را به شکل درست قرار دهید.

پاشنه ی پا باید همواره به صورت یک تکیه گاه عمل کند و هنگام فشردن پدال ها از کف خودرو جدا نشود و پدال ها باید با سینه ی پا (نه با پنجه) فشار داده شوند.

در مواقعی که با پدال کلاژ کاری ندارید، پای چپ خودرو بر روی سطحی که به عنوان پدال استراحت طراحی شده است قرار دهید.

وضعیت صحیح فشار دادن ترمز – پدال استراحت

ب) دست ها و فرمان :

تمام اطلاعات مسیری که از روی آن عبور می کنید (مانند دست انداز ها و وضعیت آسفالت یا هر مسیر دیگری) از طریق چرخ های جلو به میل فرمان و از آنجا به فرمان منتقل می شوند.

اگر شما فرمان را به شکل درست و مانند تصویر در بین ساعت 2-3 و ساعت 9-10 قرار دهید، علاوه بر دریافت کامل اطلاعات مسیر از طریق فرمان، بهترین شرایط را برای تسلط بر خودرو و انجام واکنش های لازم در مواقع بحرانی را دارید.

حالت صحیح قرارگیری دست ها

برای چرخش فرمان نیز از حالت ضربدری دست ها استفاده کنید.

ج) ستون فقرات و صندلی :

بخش بسیار مهمی از ارگونومی، ستون فقرات شماست. پشتی صندلی را در وضعیت صاف قرار دهید. باسن و ستون فقرات باید کاملا در تماس با پشتی صندلی باشند. هرچه این سطح تماس بیشتر باشد، اطلاعات دریافتی شما از صندلی بیشتر خواهد شد.

باسن و ستون فقرات در تماس کامل با پشتی صندلی

د) چشم ها :

برای یک راننده ی آماتور، بخش عظیمی از اطلاعات نه از طریق حواس دیگر، بلکه از طریق بینایی به دست می آید. رانندگان حرفه ای نیز مرتبا” بر روی افزایش شعاع دید خود کار می کنند. برعکس رانندگان آماتور که فقط 10 الی 15 متر جلوتر را می بینند، رانندگان حرفه ای به جای نگاه کردن به روبروی خودشان، به حدود 50 الی 100 متر جلوتر (بسته به این که در مسابقه باشند یا خیابان، شرایط متفاوت است) نگاه می کنند.

علاوه  بر این کاهش نقاط کور بسیار مهم است. صاف بودن صندلی به شما بیشترین فضای دید را می دهد. وقتی  وضعیت نشستن خود را درست کردید، حال به سراغ آینه ها بروید و آن ها را تنظیم کنید.

نکات تکمیلی :

1 – اگر درست نشسته باشید، زمانی که پدال ها را تا انتها فشار می دهید، باز هم زانوهای شما کمی انحنا را خواهند داشت و در این حالت هرگز صاف نخواهند شد.

 

2 – برای اطمینان از صحیح بودن وضعیت نشستن می توانید دست های خود را بالای فرمان قرار دهید. اگر درست نشسته باشید، مچ دست هایتان دقیقا بالای فرمان خواهد بود، در غیر این صورت باید صندلی را دوباره تنظیم کنید.

مچ دست ها روی فرمان

 

ارگونومی رانندگی جزئیات فراوانی دارد که در اینجا فرصت پرداخته شدن به تمام آن ها وجود ندارد. پیشنهاد می کنم حتما خودتان برای یادگیری بهتر و کامل تر طریقه ی صحیح نشستن تحقیق کنید.

 

تعریف سطح تماس لاستیک (Tire contact surface) :

اگر  سوار بر یک پراید باشید یا سوار بر یک بنز یا سوار بر یک بوگاتی ویرون، چه با سرعت 40 کیلومتر بر ساعت حرکت کنید، چه با 400 کیلومتر بر ساعت، در هر صورت تمام نقاط اتصال خودروی شما به زمین زیر پایتان فقط و فقط بخش کوچکی از لاستیک های شماست.

سطح تماس لاستیک

سطح تماس لاستیک قسمتی از تایر اتومبیل شماست که در هر لحظه در حال لمس کردن زمین است. تمام تکنیک هایی که اجرا می کنید، روی همین سطح کوچک انجام می شود و در واقع قواعد رانندگی وابسته به این سطح هستند.

مساحت سطح تماس لاستیک تحت شرایطی ممکن است کم یا زیاد شود. یکی از علل اصلی این اتفاق انتقال وزن است. انتقال وزن جزئی کلیدی از رانندگی است که آشنایی با آن در دوره های رانندگی حرفه ای مانند یادگیری الفبا در مدرسه است.

 

انتقال وزن (Weight transfer)

یادگیری انتقال وزن خیلی ساده و در عین حال خیلی مهم است. شما در طول مسیر گاز می دهید (شتابگیری مثبت)، ترمز می کنید (شتابگیری منفی)، می پیچید و گاهی به طور همزمان چند کار را انجام می دهید. در تمام این موارد شما طبق قانون نیوتون و قانون جاذبه باعث جابجایی وزن خودرو از یک محور به محور دیگر می شوید. اما در پشت پرده ی هر انتقال وزنی اسراری نهفته است.

ابتدا با حالت های مختلف انتقال وزن آشنا می شویم:

حالت متعادل :

حالت متعادل حالتی است که فشار وزن روی تمامی چرخ ها در حالت ایده آل قرار دارد و سطح تماس هر چهار لاستیک تقریبا یکسان است.

حالت پایدار اتومبیل

انتقال وزن به عقب :

فشار دادن پدال گاز باعث انتقال قدرت موتور به چرخ ها شده و خودرو شروع به شتابگیری می کند. این شتابگیری باعث می شود تا وزن خودروی شما از روی محور جلو به سمت محور عقب منتقل شود. در این حالت فنر های جلو باز تر و فنرهای عقب فشرده تر می شوند.

اتفاق مهمی که در انتقال وزن می افتد، تغییر سطح تماس لاستیک هاست. از آنجا که فشار وزن روی لاستیک های جلو کم شده است، بنابراین سطح تماس لاستیک های جلو کاهش میابد. به طور عکس چون فشار وزن روی لاستیک های عقب افزایش یافته بنابراین سطح تماس لاستیک های عقب نیز افزایش می یابد.

انتقال وزن به عقب

انتقال وزن به جلو :

عامل انتقال وزن به جلو معمولا ترمز است. اگر چه با شتابگیری به سمت پشت (با دنده عقب) نیز این انتقال وزن انجام می شود. در اینجا همه چیز برعکس انتقال وزن به عقب است. یعنی فنر های عقب باز شده (فشار وزن روی لاستیک های عقب کم می شود) و سطح تماس لاستیک های عقب کم می شود. در طرف دیگر فنر های جلو فشرده شده (فشار وزن روی لاستیک های جلو زیاد می شود) و سطح تماس لاستیک های جلو افزایش می یابد.

انتقال وزن به جلو

انتقال وزن به طرفین :

وقتی به سمت راست یا چپ می پیچید، نیروی گریز از مرکز باعث انتقال وزن خودرو به جهت مخالف چرخش می شود. به این معنی که در هنگام چرخش به راست، انتقال وزن به سمت چپ بوده و سطح تماس لاستیک های سمت چپ افزایش و سطح تماس لاستیک های سمت راست کاهش می یابد.

به طور مشابه در هنگام چرخش به چپ، انتقال وزن خودرو به سمت راست بوده و سطح تماس لاستیک های سمت راست افزایش و سطح تماس لاستیک های سمت چپ کاهش پیدا می کند.

انتقال وزن جانبی

 

انتقال وزن در گردش به راست

انتقال وزن ترکیبی :

همان طور که همگی در ریاضیات خواندیم، نیروی حاصل از جمع دو بردار توسط بردار برآیند نشان داده می شود. بدیهی است اگر در خودرو به طور هم زمان در دو جهت انتقال وزن انجام شود، نیروی حاصل مانند بردار برآیند خواهد بود.

تصور کنید در سطح شهر رانندگی می کنید و حول یک میدان در حال گردش هستید (گردش به چپ باعث انتقال وزن به راست می شود)، در این لحظه رویت مشکلی توسط شما باعث می شود تا مجبور به ترمز گیری شوید (انتقال وزن به جلو). در این حالت دو انتقال وزن یکی به جلو و دیگری به راست اتفاق افتاده است. از برآیند این دو انتقال متوجه می شویم که حداکثر فشار وزن بر روی لاستیک سمت راست جلو است.

 

انتقال وزن ترکیبی – گردش به چپ و ترمزگیری

سطح تماس لاستیک ها در انتقال وزن ترکیبی

همان طور که در توضیحات فوق مشاهده نمودید، در انتقال وزن تاکید بسیاری بر فشار وزن روی چرخ شده است. علت این موضوع رابطه ی مستقیم فشار وزن و سطح تماس لاستیک با پارامتر بسیار بسیار مهمی به نام «چسبندگی» است.

چسبندگی (Grip) :

چسبندگی چیست؟ چسبندگی یعنی حداقل لغزش تایرها. هرچقدر چسبندگی بیشتر باشد لاستیک های شما ارتباط بهتری با آسفالت دارند. بیشتر بودن چسبندگی یعنی شما با سرعت بیشتری می توانید از پیچ ها عبور کنید.

برای درک هرچه بهتر اهمیت چسبندگی، به مسابقات فرمول یک نگاه کنید. این اتومبیل های خارق العاده از پیچ هایی که یک خودروی معمولی به زحمت با 50 کیلومتر بر ساعت از آن عبور می کند، به راحتی با سرعت هایی حدود 80 یا 100 کیلومتر بر ساعت طی می کنند. اگر چه ساختار کلی این  ماشین ها مثل شاسی و سیستم تعلیق و … برای این کار ساخته شده اسست، اما هدف همه ی آن ها افزایش چسبندگی است.

قطعات ایرودینامیک بسیاری ماننده باله های جلو و عقب و یا دیفیوزر و غیره روی این ماشین ها نصب شده اند که هدف از آن ها فقط و فقط افزایش چسبندگی است. این قطعات با کمک جریان هوا، نوعی نیروی رو به پایین (downforce) ایجاد می کنند. در واقع نیروی حاصل از شکافتن هوا، صرف افزایش فشار وزن روی چرخ ها می شود (که توضیح آن از موضوع این بحث خارج است).

به هر صورت تمام پایداری اتومبیل شما چه وقتی در خیابان به عنوان یک شهروند قانونمند در حال حرکت هستید و چه زمانی که در پیست مسابقه که با حداکثر فشار حرکت می کنید، وابسته به پارامتر های چسبندگی است.

کاهش چسبندگی عواقبی در بر دارد. با کاهش چسبندگی در چرخ های جلو شما ممکن است شاهد سُر خوردن چرخ های جلو (understeer یا کم فرمانی) باشید و با کاهش چسبندگی در چرخ های عقب شما ممکن است شاهد سُر خوردن چرخ های عقب (oversteer یا بیش فرمانی) باشید.

همان طور که در انتهای مقاله ی « تحلیل ریسینگ لاین پیست سیلورستون »بیان شد، موضوع کم فرمانی و بیش فرمانی در سلسله مقالات بعدی آموزش اتومبیلرانی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

مجددا به سرفصل های این آموزش ها اشاره میکنم :

  • ارگونومی و مفاهیم انتقال وزن و چسبندگی (همین مقاله)
  • کم فرمانی و بیش فرمانی و روش های پیش گیری از وقوع و عکس العمل های لازم حین وقوغ
  • روش های ترمزگیری و کاربرد آن ها
  • دنده معکوس
  • مسیر مسابقه (ریسینگ لاین یا Racing line)
  • مسیر دفاع (Defensive line)
  • مسیر حمله (Attack line) و سبقت گیری (Overtake)
  • اصول و قواعد رقابت و جنگ روانی بر روی راننده ی حریف
  • تعریف مهندسی رانندگی مسابقات

 

همچنین دعوت می کنم تا برای بهره مندی بیشتر از نکات پیرامون اصول رانندگی حرفه ای به کانال تلگرام

زیر مراجعه نمایید …

http://telegram.me/prodriving

 

موفق و سربلند باشید ….


۱۰ دیدگاه

قابل توجه تمام کاربران سایت فرمول یک ایران : از این پس جهت برخورد با کاربران متخلف جرایمی در نظر گرفته شده است که لازم است کاربران در هنگام ارسال دیدگاه خود نهایت دقت را فرمایند ، در بیان دیدگاه ها از توهین به دیگران و رانندگان و ... خودداری کنید ، در صورت مشاهده بدون در نظر گرفتن هر ملاکی IP فرد متخلف مسدود خواهد شد و دیگر نمیتواند وارد سایت شود .
  1. Sina j.v.n
    1
    0

    دستتون درد نکنه.
    واقعا خسته نباشید خیلی زحمت میکشید.

    پاسخ دادن
    • محمد مهدی خالقی
      0
      0

      9 قسمت خواهد بود. یعنی به غیر از این قسمت 8 قسمت دیگه ارائه خواهد شد.

      بله کانال رو میتونید پیگیری کنید

      پاسخ دادن
  2. سلمان
    0
    0

    بسیار عالی بود
    برای فصل جنگ روانی حتما سبک رانندگی آلونسو رو بررسی کنید چون در این زمینه فوق العادس
    و اینکه دوست عزیز آقای خالقی بنده سمند EF7 مدل 91 دارم و پیچ های جاده شهمیرزاد که گردنه هست رو با 160 کیلومتر برساعت می پبچیدم ( البته یه بار و هرگز اینکار رو تکرار نمی کنم چون بیش فرمانی زیادی داشتم به خاطر جنس بد لاستیک هام )
    با اینکه بیشترین سرعتی بود که میشد پیچید هیچ موقع ماشین اینقدر به یک سمت نمی خوابه مگه کمک فنر ها خراب باشن
    از اون چیزی که تو عکس دیدم می گم
    ماشینتون تو وضع خطرناکی قرار داره و اصن مناسب پیچیدن با سرعت بالا نیست حتما کمک فنر ماشینتون رو نشون بدین چون یا خرابه یا اصلا جنس خوبی نداره
    خدا نگهدارتون باشه
    و در آخر
    لطفا به بخش ترمز گیری بیشتر توجه کنید
    چون خیلی دیدم راننده ها می خوان سرعتشون رو داخل پیچ کم کنن که کار غلطیه و خیلی از چپ کردن های جاده ای به خاطر اینکار غلطه
    مقالتون فوق العاده بود و منتظر قسمت های بعدی، به شدت هستم

    پاسخ دادن
    • محمد مهدی خالقی
      0
      0

      سلام
      وجود نظراتی افرادی مثل شما هم دل گرمی و هم راهنمای بسیار خوبی برای ادامه ی این مسیر هست.

      تشکر می کنم ازتون و تلاش می کنم مواردی رو که گفتید در مقالات مد نظر داشته باشم. امیدوارم در آینده هم از راهنمایی هاتون بهره مند بشم

      پاسخ دادن
    • محمد مهدی خالقی
      0
      0

      سلام. مقالات آموزش اتومبیل رانی سه شنبه ها منتشر خواهد شد

      پاسخ دادن

Leave a Reply

Your email address will not be published.