فرمول یک ایران : در مقاله ی قبل با مفاهیم انتقال وزن، سطح تماس لاستیک و چسبندگی آشنا شدید. در این مقاله تصمیم دارین تا شما را با عواقب ناشی از کاهش چسبندگی آشنا کنیم. این عواقب تحت عنوان کم فرمانی (understeer)، بیش فرمانی (oversteer) و لغزش چهار چرخ (neutral steer) بیان می شوند.

در این مقاله کم فرمانی مورد بحث قرار می گیرد و بحث در باره ی دو موضوع دیگر به مقاله ی بعدی موکول می شود.

مجددا تذکر می دهم که : 

با توجه به آنچه گفته شد، تلاش شده تا مقالات خلاصه و کوتاه شوند. اما این موضوع باعث بیان نشدن کامل مباحث رانندگی حرفه ای می شود. بنابراین همین جا اعلام می کنم که :

«ما در این مقالات کلیات را بیان می کنیم و دست یابی به جزئیات، نیازمند صرف انرژی و زمان توسط خود شماست»

 

کم فرمانی یا (understeer) :

سُر خوردن چرخ های جلو را کم فرمانی گویند. به طور خلاصه هر زمان و به هر علتی که چسبندگی چرخ های جلو کاهش یابد، خودرو آن طور که باید در جهت اعمال شده به فرمان حرکت نمی کند و در واقع چرخ های جلو در حال سُر خوردن هستند. در این حالت شما شاهد خروج خودرو از مسیر مورد نظرتان خواهید بود.

کم فرمانی

علل زیادی ممکن است منجر به کم فرمانی شوند، مانند وجود روغن یا گازوئیل یا هر نوع عامل لغزنده ی دیگری بر روی سطح مسیر، چاله ی آبی که بین لاستیک و سطح مسیر فاصله به وجود آورد (aquaplaning understeer) ، انتقال وزن به عقب (کاهش وزن جلو)، هرزگردی (wheelspin) یا قفل شدن چرخ ها و  . . .

در هر صورت باید احتیاط لازم را به عمل آورد تا دچار کم فرمانی نشد. اما اگر به وقوع پیوست، چه باید کرد ؟ ؟ ؟

خیلی ساده است. عامل ایجاد کم فرمانی را  از بین ببرید. مثلا  اگر در حین پیچیدن در حال شتاب گیری هستید ( انتقال وزن به عقب ) شتاب گیری را متوقف یا حداقل شدت آن را کم کنید و اگر باز هم تاثیری نداشت می توانید اندکی ترمز کنید تا وزن به جلو بازگردد (با احتیاط این کار را انجام دهید تا دچار بیش فرمانی نشوید) .  یا اگر ترمز هایتان قفل شده از روش های تغییر وضعیت ترمز استفاده کنید (در مقاله ی ترمز گیری بیان خواهد شد).

همانطور که می بینید در این دوره ی آموزشی، هنرجو  متوجه می شود که علارغم چرخش فرمان، خودرو همچنان به مسیر مستقیم ادامه می دهد.

در کم فرمانی به راحتی و با حذف عامل ایجاد کم فرمانی میتوان آن را کنترل کرد.

 

بیش فرمانی (oversteer) :

سُر خوردن چرخ های عقب را کم فرمانی گویند. به طور خلاصه هر زمان و به هر علتی که چسبندگی چرخ های عقب کاهش یابد، چرخ های عقب شروع به سُر خوردن خواهند کرد. در این حالت شما شاهد چرخش خودرو  به دور خودش ( اسپین – spin ) خواهید بود.

بیش فرمانی

تمام عللی که ممکن است باعث وقوع کم فرمانی شوند، می توانند باعث بیش فرمانی هم بشوند.

چرخیدن خودرو به دور خودش یا همان اسپین شدن خطرناک تر از کم فرمانی است. برای تصحیح بیش فرمانی و  بازگرداندن خودرو به حالت پایدار باید دو مرحله ی اساسی زیر انجام شود.

مرحله ی اول :  مانند کم فرمانی، اولین کار حذف عامل به وجود آورنده ی بیش فرمانی است. اگر خودرو در حال بکس و باد (هرزگردی) است و دارید دریفت می زنید، باید پا را از روی گاز بردارید. اگر ترمز گیری سنگینی حین پیچیدن داشته اید که وزن را به جلو منتقل کرده است، پایتان را  از روی ترمز بردارید.

دقت کنید، معمولا اکثر رانندگان در مواجهه با خطرات ترمز می کنند. روزی برادرم گفت پرایدی را دیده که دچار بیش فرمانی شده و هرچه تلاش کرد نتوانست کنترل اتومبیل را به دست بگیرد. من فقط یک سوال از او پرسیدم، سوال این بود که آیا چراغ های هشدار ترمز او روشن بود ؟؟؟ پاسخ برادرم مثبت بود…

شما در تمام مراحل تشخیص و اصلاح بیش فرمانی، به هیچ وجه نباید ترمز بگیرید چرا که نه تنها مشکلی را حل نمی کند، بلکه باعث وخیم تر شدن اوضاع و اسپین شدن شما می شود.

در هنگام وقوع بیش فرمانی به هیچ وجه ترمز نگیرید

یکی از عواملی که ممکن است به ذهن نرسد، زمانی است که شما قصد رفع کم فرمانی را دارید. همان طور که گفته شد « اگر در حین پیچیدن در حال شتاب گیری هستید ( انتقال وزن به عقب ) شتاب گیری را متوقف یا حداقل شدت آن را کم کنید و اگر باز هم تاثیری نداشت می توانید اندکی ترمز کنید تا وزن به جلو بازگردد».

برای متوقف کردن یا کاهش شتابگیری لازم است پای خود را از روی پدال گاز بردارید. اگر این کار را ناگهانی انجام دهید، وزن به طور ناگهانی به جلو  بر می گردد و  از آن جا که زیر اتومبیل فنر وجود دارد، خودرو مثل یک الاکلنگ عمل می کند و ناگهان فشار وزن روی چرخ های عقب کم شده و چسبندگی عقب کم می شود و در نهایت اتومبیل دچار بیش فرمانی لیفت آپ (lift up oversteer) می شود.

بیش فرمانی لیفت آپ

مرحله ی دوم : وقتی عامل را از بین بردید، دومین قدم فرمان معکوس است. اگر انتهای خودروی شما به سمت راست منحرف شد، فرمان را به سمت راست بچرخوانید و اگر انتهای خودروی شما به سمت چپ منحرف شد، فرمان را به سمت چپ بچرخوانید.

اجرای تکنیک فرمان معکوس

نکته ی مهم در اجرای تکنیک فرمان معکوس، میزان چرخش فرمان است. اگر فرمان را به اندازه بچرخانید، احتمالا نتیجه ی لازم را خواهید گرفت. اگر کم تر بچرخانید، خودرو به بیش فرمانی ادامه خواهد داد…  اما اگر فرمان را بیشتر بچرخانید، ناگهان جهت بیش فرمانی تغییر خواهد کرد و شما با دومین بیش فرمانی در جهت مخالف بیش فرمانی اول مواجه خواهید شد که کنترل آن به مراتب سخت تر است.

Neutral steer :

Neutral به معنی خنثی است. خنثی فرمانی یا بهتر بگویم بی فرمانی زمانی است که هم کم فرمانی و هم بیش فرمانی به طور همزمان اتفاق می افتد. معمولا رفتن تمام چرخ ها بر روی یک سطح بسیار لیز مثل روغن عامل به وجود آمدن آن است. در خودرو های سبک تر و مسابقه ای یکی دیگر از دلایل به وجود آمدن بی فرمانی تنظیمات اشتباه هندلینگ خودرو است.

در این حالت شما تنها راه حلی که دارید این است که منتظر بمانید تا چسبندگی به یکی از چرخ های خودرو  برگردد و تا آن موقع می توانید دست به دعا بردارید 🙂

 

به هر شکل آشنا بودن با این مشکلات که حتی در رانندگی با سرعت کم هم ممکن ایجاد شوند، شاید شما را از یک حادثه تلخ نجات دهد.

در مقاله ی بعدی از سلسله مقالات آموزش اتومبیلرانی روش های ترمز گیری را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

مجددا به سرفصل های این آموزش ها اشاره میکنم :

  • ارگونومی و مفاهیم انتقال وزن و چسبندگی
  • کم فرمانی و بیش فرمانی و روش های پیش گیری از وقوع و عکس العمل های لازم حین وقوع (همین مقاله)
  • روش های ترمزگیری و کاربرد آن ها
  • دنده معکوس
  • مسیر مسابقه (ریسینگ لاین یا Racing line)
  • مسیر دفاع (Defensive line)
  • مسیر حمله (Attack line) و سبقت گیری (Overtake)
  • اصول و قواعد رقابت و جنگ روانی بر روی راننده ی حریف
  • تعریف مهندسی رانندگی مسابقات

 

همچنین دعوت می کنم تا برای بهره مندی بیشتر از نکات پیرامون اصول رانندگی حرفه ای به کانال تلگرام

زیر مراجعه نمایید …

http://telegram.me/prodriving

 

موفق و سربلند باشید ….

۴ دیدگاه

قابل توجه تمام کاربران سایت فرمول یک ایران : از این پس جهت برخورد با کاربران متخلف جرایمی در نظر گرفته شده است که لازم است کاربران در هنگام ارسال دیدگاه خود نهایت دقت را فرمایند ، در بیان دیدگاه ها از توهین به دیگران و رانندگان و ... خودداری کنید ، در صورت مشاهده بدون در نظر گرفتن هر ملاکی IP فرد متخلف مسدود خواهد شد و دیگر نمیتواند وارد سایت شود .
  1. ناصر

    0

    0

    با تشکر
    امیدوارم مطالبی در مورد عکس العمل راننده در شرایط سر خوردن خودرو در شرایط بارانی و برفی و همچنین ترکیدن لاستیک های خودرو نیز بفرمائید.

    پاسخ دادن

Leave a Reply

Your email address will not be published.